X
تبلیغات
دانشجویان ارشد - معرفی رشته علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش پیش دبستانی ودبستانی
// 18:39 - دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392

معرفی رشته علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش پیش دبستانی ودبستانی

طول دوره تحصیل

متوسط طول دوره کارشناسی علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش پیش دبستانی و دبستانی 5 سال است (حداقل 4 سال و حداکثر 6 سال میباشد) و نظام آموزشی آن مطابق آئین نامه مصوب شورای عالی برنامه ریزی کلیه دروس در 8 ترم برنامه ریزی شده است و طول هر ترم 17 هفته در هر نیمسال تحصیلی است زمان هر درس از نوع نظری 17 ساعت، عملی 24 ساعت و کارورزی 51 ساعت است.

تعداد واحدها

تعداد کل واحدهای درسی دوره کارشناسی رشته آموزش و پرورش پیش دبستانی و دبستان 142 واحد است، این دروس از لحاط محتوی به عمومی، اصلی، اختیاری و اختصاصی تقسیم میشود، دروس اختصاصی از لحاط نظری و عملی به دو دسته تقسیم میشود (42 واحددروس نظری و 8 واحد دروس عملی ) کارورزی به شرح زیر:

- دروس عمومی 23 واحد

- دروس اصلی: پایه علوم ( اصلی ) 61 واحد

- دروس تخصصی : (دروس کاربردی) 50 واحد

- دروس اختیاری 8 واحد

جمع واحد 142

نقش و توانایی یا کارایی

1- مربی دوره های پیش دبستانی (شیرخوارگاه ، مهدکودک، کودکستان و آمادگی)

2- کارشناس تهیه مواد و وسائل آموزشی و کمک آموزشی برای مراکز پیش دبستانی و دبستانی

3- آموزگار مدارس ابتدائی

4- مدیریت مدارس ابتدائی

5- مربی کاروزی دانشجویان تربیت معلم

6- تدریس در مدارس کودکان استثنائی ( در صورت گذراندن دروس اختصاصی و پایه و اصلی)

7- کارشناس و مربی آموزش و پرورش پیش دبستانی در دانشگاه

8- کارشناس کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

9- کارشناس آموزش و برنامه ریزی سازمان بهزیستی

10- کارشناس وزارت آموزش و پرورش (دفتر آموزش ضمن خدمت، دفتر تحقیقات و برنامه ریزی درسی و مانند آن)

ضرورت و توانایی

در بسیاری از فرهنگ ها از جمله فرهنگ ما، پدر و مادر مسئولیت و نقش بسیار مهمی در تربیت کودکان خوددار میباشند, شکی نیست که دامان مادر و خانواده میتوانند بهترین مربی و محیط تربیتی برای کودک محسوب شوند، ولی این امر به سبب پیچیدگی های زندگی صنعتی و تقسیم وظایف میتوانند به نحو احسن تحقق یابد. کافی نمودن آگاهیهای والدین و شناخت نیازهای فرزاندنشان، اشتغال مادران کارمند و کارگر خارج از خانه به علت ضعف بنیه مالی و اقتصادی خانواده از اهم مسائل مورد نظرند، از طرف دیگر نیاز کودک به جامعه و توجه به حقوق کودک و نیاز جامعه به کودکان آینده ساز خود حائز اهمیت بسیار است.

مسئله نیاز اجتماعی بدین صورت مطرح میشود کودک نمیتواند تنها به مادر و خانواده خود متعلق باشد بلکه به کل اجتماع که درآن پرورش می یابد تعلق دارد و الزاماً مجموعه به تاثیر پذیری از شرایط و امکانات و سازمان دهی محیط اجتماعی میباشد. بنابراین همزمان با تربیت خانواده، لازم است مراکز آموزش و پرورش پیش دبستانی در زمینه تکامل همه جانبه کودک نقش اساسی و حیانی خود را ایفاء نمایند.

آموزش و پرورش پیش دبستانی در کشور ما مسئله ای جدید بود و تا کنون توجه شایانی بدان معطوف نگردیده است. در روند جامعه انقلابی ما، نقش آموزش و پرورش در توضیح وتشریح ارزشهای حاکم بر جامعه اسلامی و آماده کردن کودکان برای ایفای نقش خود بر مبنای روابط اسلامی و انقلابی از اهمیت برخوردار است و این مسئله از دیدگاه اسلامی و نیز در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد تأیید قرار گرفته است. نتایج حاصل از تحقیقات روانشناسان و کارشناسان علوم تربیتی نمایانگر آن است که امکانات مراکز تربیت کودکان در دروه های پیش دبستانی نباید تنها برای محافظت کودکان و تامین نیازهای اولیه آنان مورد استفاده قرار گیرند.

بلکه تدوین برنامه های آموزشی در چنین دورانی بسیار ضرورت دارد و نقش این دوران در تحکیم پایه و اساس تربیتی و آموزشهای بعدی از اهمیت بسیاری برخوردار است. از طرف دیگر نیازهای فردی کودکان از نقطه نظر حسی و حرکتی، عقلی واجتماع جامعه را به پرورش مربیان متعهد و دلسوز، آگاه و علاقمند نشان میدهد.

پرواضح است که کار چنین مربیانی بدون آراستگیهای معنوی و مسئولیتهای و تعهدات دینی و عقیدتی نمیتواند چندان مثمر ثمر واقع گردد. از طرفی نیاز به تربیت نیروی انسانی در این رشته که در حال حاضر بر عهده سازمان بهزیستی کشور و وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته است مورد تأیید مقامات مسئول میباشد. به این ترتیب که کلیه مهدکودکهای زیر پوشش سازمان بهریستی و وزارت آموزش و پرورش برای حسن اداره امور مهدکودکها خود نیاز مبرمی به فارغ التحصیلان رشته آموزش و پرورش پیش دبستانی دارند(دانشگاه فردوسی مشهد).

تاريخچه آموزش پيش دبستاني

              تاريخچه آموزش پيش دبستاني در ايران که با اصطلاحات مختلفی از جمله  مهدکودک ، آمادگی ،کودکستان ، آموزش  قبل از دبستان و در نهایت پیش دبستان برای آن بکار رفته است به 80 سال پيش باز مي گردد .منظور از پیش دبستان دوره چند ساله قبل از دبستان است که نوآموزان توانایی یادگیری  همراه  با  فعالیتهای بدنی و بازی پیدا  می کنند . در برخی کشورها و در مقطعی از زمان به لحاظ شرایط و قوانین  این دوره  از یک تا 3 سال  متغیر بوده و هم اکنون در ایران سنین 4 تا 6 ساله  جزء پیش دبستانی محسوب می گردد.

         قبل از اینکه زنده یاد جبار باغچه در سال 1303 به احداث باغچه اطفال در شهرستان تبريز مبادرت  نماید و چند سال بعد در سال 1307 كودكستان ديگري در شهرستان شيراز داير نماید ، در سال 1298 مسيونر هاي مذهبي و اقليت هاي ديني به احداث كودكستان ها و مراكز آموزش پيش دبستاني در تهران مبادرت می نمودند . گفتني است كه در آن اثنا تنها از كودكان خانواده هاي مرفه و كارمندان عالي رتبه ادارات در اين مراكز ثبت نام به عمل مي آمد . استقبال اين خانواده ها از عملكرد مراكز آموزش پيش دبستاني (كودكستان ها) سبب گرديدكه طي مدت زمان كوتاهي در تهران و چندين شهر بزرگ ديگر كشور، كودكستان هايي توسط بخش خصوصي داير گردد . از جمله مهمترين برنامه هاي اين مراكز مي توان به بازي هاي مرسوم ، آموزش مقدماتي خواندن و نوشتن ، نقاشي و بازي با عروسك و اشكال هندسي اشاره نمود.در سال 1303 شوراي عالي فرهنگ ،به تصويب انحصاري آيين نامه احداث مراكز آموزش پيش دبستاني در شهرستان تهران و درسال 1304به تصويب اين آيين نامه براي ساير شهرهاي كشور مبادرت نمود.نخستين امتياز تاسيس كودكستان توسط وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه در سال 1310 صادر گرديد.از اين روي سال1310 آغاز فصل جديدي در تاريخ آموزش پيش دبستاني ايران محسوب  مي گردد.نخستين آيين نامه ويژه كودكستانها و مراكز آموزش پيش دبستاني درسال 1312 به تصويب شوراي عالي فرهنگ رسيد. در ماده اول اين آيين نامه ، سن كودكان جهت پذيرش در كودكستانها 4 تا 7 سال قيد شده بود. اين در حاليست كه درسال 1335 ، آيين نامه جديدي جهت اداره كودكستانها به تصويب رسيد كه طي آن سن كودكان ، 3 تا 6 سال تعيين شده بود. در سال1334 ، اداره مستقلي جهت رسيدگي و نظارت بر امور كودكستان ها تحت نظارت وزارت فرهنگ تاسيس گرديد. در سال1340 ، اداره امور كودكستانهاي كشور منحل شده و وظايف مربوطه به اداره كل تعليمات ابتدائي محول گرديد. در آن اثنا دولت به تلاش هايي درجهت احداث كودكستان هاي دولتي مبادرت نموده و با احداث كودكستانها در شهرهاي سراسركشور،كودكان خانواده هاي طبقه متوسط را تحت پوشش خود قرار داد. تا سال 1322 در سراسر كشور تنها تعداد 7 كودكستان وجود داشت و اين در حاليست كه طي سال1331 به 74 و طي سال 51 13 به 431 مركز بالغ گرديد. در همان اثنا تلاش هايي در جهت تربيت مربيان مراكز پيش دبستاني نيز آغاز گرديد. درسال 1336 ، آموزشگاه هاي كودكياري آغاز به فعاليت نمودند . اولين اساسنامه و برنامه درسي اين آموزشگاهها طي سال 1345 به تصويب شوراي عالي فرهنگ رسيد. چندسال بعد تدريس رشته كودكياري يا آموزش و پرورش پيش ازدبستان در برخي دانشكده هاي علوم تربيتي من جمله مدرسه عالي شميرانات و دانشگاه ابوريحان آغاز گرديد.

درسال1350 ، اداره كل تعليمات ابتدايي به دفتر برنامه ريزي آموزش ابتدايي تغيير نام داده و واحد كودكستان هاي اين اداره، عهده دار مسئـوليت طرح و برنامه ريزي آموزش و پرورش  پيش دبستاني گرديد. در سال1354، با توجه به توسعه كودكستانها و تربيت مربيان كودك، دفتر برنامه ريزي آموزش ابتدايي به دفتر آموزش كودكستاني و ابتدايي تغيير نام داده و بالاخره درسال 1359 در اداره كل و سپس در دفتر آموزش عمومي ادغام گرديد . طبق آخرين آيين نامه كودكستانها كه در سال 1349به تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش رسيد، تشكيل كلاسهاي آمادگي ضميمه آموزش ابتدايي گرديده و سن كودكان كودكستاني 3 تا 6 سال تعيين گرديد. درسال 1353 ، وزارت آموزش و پرورش طبق انتشار بخشنامه اي به اعمال اصلاحاتي در آيين نامه مذكور مبادرت نمود. مطابق اين تغييرات تنها آندسته از كودكاني كه از سن 5 سال تمام برخوردار بودند از حق ثبت نام دركلاسهاي آمادگي  بهره مند گرديدند.

            در گذشته امتياز تاسيس مراکز پیش دبستانی با نام مهدهاي كودك ويژه كودكان رده هاي سني 3 تا 6 سال به وزارت آموزش و پرورش و مجوز تاسيس مراكز مراقبتي كودكان زير رده سني3 سال به اتاق اصناف واگذار گرديد. از سال1354، سازمانهاي دولتي موظف به تاسيس مهدهاي كودك شده و ضوابط آنها از سوي سازمان زنان تنظيم گرديد. درسال1356، در بودجه كل سازمانهاي دولتي، بودجه لازم جهت احداث مهدهاي كودك ويژه فرزندان زنان كارمند پيش بيني شده و سازمان زنان مسئوليت تشكيل و نظارت بر آنها را عهده دار گرديد. پس از انقلاب اسلامي ، بر اساس تصميم گيري هيات وزيران، با انحلال سازمان زنان ، سازمان ملي رفاه خانواده، سازمان تربيتي شهرداري تهران و انجمن ملي حمايت از كودكان ، اجازه تاسيس مهدهاي كودك به وزارت بهداري و  بهزيستي و سپس به سازمان بهزيستي محول گرديد. صدور مجوز و نظارت بركليه مهدهاي كودك دولتي و خصوصي بر عهده سازمان بهزيستي كشور است. از سال1372كليه كلاسهاي آمادگي ضميمه مدارس دولتي به علت كمبود جا منحل گرديد.گفتني است كه اين كلاسها 30 سال پيش در سال1349 و با تصويب شوراي عالي آموزش و  پرورش تشكيل شده بود .

انواع مراکز پیش دبستانی که طبق آخرین دستور العمل به تاریخ 10/4/91 اعلام شده است به شرح ذیل  می باشد.

-مرکز پیش دبستانی مستقل در نوبت صبح در مکانهای غیردولتی

-مرکز پیش دبستانی در فضای مازاد برنیاز مدارس دولتی پس از عقد قرارداد اجاره

          گفتنی است در بیشتر شهرها به واسطه اجرای نظام 6-3-3  و اختصاص کلاسها به پایه ششم  و همچنین برخی مسایل دیگر از جمله کیفیت پایین آموزشی ، هزینه های تحمیلی به آموزش و پرورش در قبال اجاره بهای ناچیز و داشتن سود بیشتر برای مدیران مدارس با وجود دریافت کمتر شهریه نسبت به مراکز پیش دبستانی مستقل و نامطلوب بودن فضای رقابتی برای مراکز پیش دبستانی مستقل و... ، کلاسهای پیش دبستانی تعطیل و یا  بطور مستقل در مکان دیگری راه اندازی گردیدند.

-مرکز پیش دبستانی در فضای اماکن دولتی، جوار کارخانه ها، مساجد و...

-مرکز پیش دبستانی در فضای نوبت دوم مدارس غیردولتی و سایر اماکن

لازم به یادآوریست که در روستاها مراکز پیش دبستانی  به دو شکل  فعالیت دارند

- روستا مهد در روستاهای بزرگ  با مجوز بهزیستی  با دریافت کد و محتوا و... از آموزش وپرورش

- مرکز پیش دبستانی  غیردولتی در مدارس روستایی دولتی در نوبت صبح یا بعدازظهر زیر نظر کامل آموزش وپرورش

 

         قانون تاسیس مدارس غیرانتفاعی مصوب مجلس شورای اسلامی در تاریخ 5/3/1367 و همچنین به استناد مصوبه چهارصدوبیست ودومین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی تاریخ 16/4/77 مبنی برطرح مسایل آموزش پیش دبستانی در شورای عالی آموزش وپرورش که آموزش و پرورش را مسئول صدور مجوز و نظارت برفعالیتهای و نظارت برفعالیتهای این مراکز-از جمله کودکستان ها –معرفی ،ایجاد هماهنگی و همسویی در خصوص فعالیتهای مراجع متعدد این عرصه را از سوی وزارت آموزش و پرورش ، امری ضرورت عنوان کرده است. اصلاحیه قانون تاسیس و اداره  مدارس و مراکزآموزشی و پرورشی غیردولتی مصوب6/5/1387  نیزطبق تبصره ماده 9 تنها مرجع صدور فعالیت مرکزآموزش پیش دبستانی را جهت کودکان چهار وپنچ ساله را در وزارت آموزش و پرورش ، شورای نظارت بر مدارس ومراکز غیردولتی دانسته است . بنابراین مراکز پیش دبستانی از مهدکودکها منفک شده قلمداد گردید و مهدکودکها وظیفه نگهداری کودکان زیر 4 سال را زیر نظر سازمان بهزیستی برعهده می گیرند و مراکز پیش دبستانی مستقل یا ضمیمه آموزش کودکان 4 و5 سال تمام را زیر نظر آموزش و پرورش بصورت غیردولتی انجام می دهند . اما با توجه به اینکه مهدکودکهای موجود در کشور کار آموزش نوآموزان پیش دبستانی سنین 4 تا6 سال را هم بطور سنتی برعهده دارند لذا فرایند انتقال  مراکز پیش دبستانی  زیر نظر بهزیستی به آموزش و پرورش  البته با کندی قابل مشهود در بیشتر استانها در حال اجراست. و این مراکز می بایست مجوزهای لازم را در فرصت تعیین شده  از آموزش و پرورش اخذ نمایند.

            با توجه به اینکه دوره پیش دبستانی در ایران  تاکنون متولی واحدی نداشته و برنامه ریزی و تدوین برنامه ها یکنواخت و جامع نبوده است لذا تولید محتوای لازم برای این دوره هم سلیقه ای اعمال می شده است و مراکز پیش دبستانی در انتخاب محتوا آزادی عمل داشته اند.با رسمی شدن -و نه اجباری شدن- دوره پیش دبستانی و با تصویب قوانین موخر در این خصوص و نیز برای ایجاد وحدت رویه، تولید محتوا با همکاری و نظارت  سازمان پژوهش و برنامه ریزی  آموزشی انجام می پذیرد. 

           تاريخچه فوق بيانگر اين واقعيت است كه سهم دولت در تاسيس مراکز پیش دبستانی و مهدهاي كودك بسيار ناچيز بوده و عمدتا به تنظيم آيين نامه ها و اعطاي مجوزهاي قانوني محدود بوده است . بنابراین کودکستانها و مراکز پیش دبستانی با توجه به اینکه جزء آموزشهای اجباری و رسمی  نبوده است از80 سال پیش  خصوصی بوده و این روند تا بحال ادامه داشته است. البته هم اکنون براساس قوانین موجود دوره پیش دبستانی رسمی غیراجباری است و تلاشهایی در جریان است تا  این دوره را اجباری کنند . چندی پیش وزیر آموزش و پرورش از نظام 7-3-3 صحبت به میان آوردند . یعنی اضافه شدن پیش دبستانی به نظام آموزشی .این درحالی است که اجرای نظام 6-3-3 از مهر سال 91 آغاز شده است.  

    بررسی ها در سطح کشور نشان می دهد که وضعیت کاری و معیشتی مربیان پیش دبستانی در حد  مطلوبی  نیست و آنان با کمترین حقوق فعالیت می کنند . فعالیت روزانه  مربیان 5/3  ساعت در 5 روز هفته  می باشد لذا دستمزد و بیمه و مزایا ی آنان زیر حداقل حقوق قانون کار می باشد. با خروج مراکز پیش دبستانی از مدارس دولتی که منجر به بیکاری تعدادی از مربیان  انجامید تعدادی از آنان جلو مجلس تحصن کردند و خواستار استخدام شدند لذا  طی طرحی از سوی نمایندگان استخدام مربیان پیش دبستانی مورد توجه قرار گرفت و مقرر شد در صورت استخدام ،  مربیان در الویت قرار گیرند.مربیان دوره پیش دبستانی قبل از شروع کار می بایست صلاحیتهای لازم را برای احراز شغل از جمله علامندی ودانش وتوانایی برقراری ارتباط با نوآموزان،توانایی اجرای برنامه انس باقرآن، داشتن حداقل مدرک کارشناسی در رشته مرتبط وتاییدیه گزینش و...داشته باشند.

طبق آخرین آمار ، تعداد نوآموزان پیش دبستانی که در سامانه سناد ثبت شده اند با احتساب نوآموزان استثنایی433877 نفر می باشد که البته تعداد نوآموزان بیش از این رقم می باشد و در سامانه ثبت نشده اند. هنوز آمار دقیقی در این خصوص ارائه نگردیده و علت آن بیشتر عدم دسترسی به اینترنت  و تحت پوشش  بهزیستی بودن بسیاری از مراکز پیش دبستانی و مهدهای کودک است.

اهداف  کلی دوره آموزش پيش دبستاني

1-     پرورش قابلیتهای جسمانی  و ذهنی، هماهنگ سازی ورشد مهارتهای حرکتی کودکان

2-     کمک به رشد عاطفی کودکان ، افزایش حس اعتماد به نفس ، درک شرایط محیطی وتقویت درک زیبایی ها

3-     فراهم ساختن زمینه ی علاقه و احساس شادی از مشارکت در فعالیت های گروهی

4-     تقویت علاقه به ارزشهای دینی ، اخلاقی وهویت ملی

5-     ایجاد رفتارهای مطلوب فردی و اجتماعی در کودکان متناسب با سن آنان

اهداف برنامه و فعالیتهای دوره پیش دبستانی

1-پرورش مهارتهای جسمی وحرکتی

2-پرورش روحیه ورفتار عاطفی

3-پرورش مهارتهای ذهنی

4-پرورش صفات اخلاقی ورفتارهای اجتماعی مبتنی برارزشهای اسلامی

5-انس با قرآن وعلاقه به یادگیری آن

6-پرورش ذوق هنری وزیبایی شناسی

7-تقویت حس دینی  وعلایق مذهبی

8-پرورش هویت ملی

9-پرورش مهارتهای زبان فارسی

10- ارتقای سطح بهداشت وایمنی

11-آشنایی با محیط زیست وعلاقه و انس با طبیعت و حفظ آن

 

محتوای متداول در این دوره مشتمل برعناوین زیر است:

انس با قرآن-قصه- شعروسرود- بازی- نقاشی-کاردستی- نمایش خلاق- بحث وگفتگو- مشاهده- آزمایش-گردش علمی و تماشای فیلم و آشنایی با نحوه استفاده از فن آوری های جدید

آموزش الفبا و زبان فارسی در دوره پیش دبستانی  مطابق نظر آموزش و پرورش و با توجه به ایجاد تداخل در اهداف برنامه های آموزشی دوره ابتدایی ممنوع می باشد اما آموزش الفبا در برخی مراکز پیش دبستانی بخصوص در مهدهای کودک حتی برای کودکان زیر4 سال هم همچنان رایج است.

نظر به مشكلات زباني كودكان مناطق دو زبانه كشور حين ورود به مقطع آموزش ابتدايي ، نرخ بالاي تجديد كودكان طي سالهاي اوليه آموزش ابتدايي ،عدم تسلط كافي دربرقراري ارتباطات به زبان فارسي و در دسترس نبودن تعداد كافي از مراكز پيش دبستاني ، هر ساله كلاس هاي آمادگي يك ماهه قبل از شروع سال تحصيلي در مناطق مذكور تشكيل مي گردد. گفتني است كه وزارت آموزش و پرورش برای فراهم نمودن زمينه هايي جهت آمادگي كودكان ساكن مناطق مذكور جهت ورود به مقطع آموزش ابتدايي از طريق تعيين برنامه هاي مورد نياز و صدور بخشنامه هاي مربوطه اقدام مي نمايد(.وبلاگ پرورش).

تاریخچه پیش دبستانی در ایران به چه سالی برمی گردد؟

کودکستان و دوره پیش دبستانی با قدمتی 80 ساله در ایران سابقه درخشان ایران در این عرصه را نشان می دهد. اولین کودکستان توسط مرحوم باغچه بان در تبریز دایر شد و در سال 1310 مجوز تأسیس کودکستان توسط وزارت معارف صادر شد، از این رو سال 1310 آغاز فصل جدیدی در تاریخ آموزش پیش دبستانی کشور به شمار می رود. اولین آیین نامه ویژه کودکستانها در مراکز پیش دبستانی در سال 1312 به تصویب شورای عالی فرهنگ رسید و کودکستان به شکل امروزی در سال 1334 با دستورالعملی مبنی بر تشکیل کودکستانهای دولتی از طرف آموزش و پرورش راه اندازی شد و در سال 1353، اصلاحاتی در آیین نامه کودکستانها به عمل آمده که بر طبق آن فقط ثبت نام کودکان 5 ساله در کلاسهای آمادگی با نظارت آموزش و پرورش مجاز شمرده شد و ثبت نام کودکان 3 تا 5 ساله در کودکستانهای خصوصی با نظارت سازمان بهزیستی انجام می گیرد.

 

دوره پیش دبستانی اکنون به چه صورت است؟

بر اساس دستورالعمل و مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش، دوره 2 ساله برای کودکان 4 تا 6 سال در اسفندماه 82 تصویب شده است.

 

دوره پیش دبستانی چگونه تعریف می شود؟

دوره پیش دبستانی یعنی آموزشهایی برای گروه 4 و 5 ساله که کودکان برای ورود به مدرسه و اجتماع فرا می گیرند. بچه ها قبل از دبستان می باید مهارتهای پایه را مثل تمرکز، طبقه بندی، آمادگی نوشتن، تقویت حواس مثل دیداری و شنیداری و گفتاری را بیاموزند و اگر در دوران پیش دبستانی اختلالات یادگیری و تلفظی در کودک مشاهده شود در همان دوران در رفع آن تلاش شود و یا برخی اختلالات یادگیری و سلامت آن را که مانع آموزش است شناسایی و در دوران تحصیل با همکاری معلمان برطرف شود.

 

واجدان شرایط حضور در این دوره چه کسانی هستند؟

تمام کودکان 4 تا 6 ساله ایرانی می توانند در کلاسهای پیش دبستانی شرکت کنند. امسال کودکان متولد 1/7/80 و قبل از آن که شرایط ثبت نام در دوره پیش دبستانی را دارند، می توانند در پیش دبستانی دولتی و غیردولتی ثبت نام نمایند، که از اول تیرماه ثبت نام دوره پیش دبستانی آغاز شده است.

 

آیا برای ورود به این دوره سنجش هم دارید؟

خیر، سنجش برای کودکانی است که می خواهند وارد مدرسه شوند. این کودکان سنجش سلامت، شنوایی، بینایی و اخیراً هم سنجش رفتاری در مشهد و برخی از شهرستانها را پشت سر می گذارند، و شناسنامه سلامت می گیرند.

 

چه نوع مراکزی اقدام به ثبت نام این کودکان می کنند؟

برای کودکان هم مراکز دولتی و هم خصوصی وجود دارد. مراکز دولتی در کنار مدارس ابتدایی مراکز پیش دبستانی دارند و مراکز فرهنگیان و مهدکودکهای غیردولتی نیز به صورت مجزا کودکان را پذیرش می کنند. مراکز پیش دبستانی ضمیمه ( در مدارس ابتدایی دولتی و غیرانتفاعی) فقط مجاز به ثبت نام کودکان 5 ساله می باشند. البته همه امکانات تفریحی و بازی برای کودکان فراهم می شود

در مراکز فرهنگیان و مهدهای خصوصی در هر سنی کودکان را ثبت نام می کنند، مهدهای خصوصی باید برای ثبت نام کودکان 5 ساله از آموزش و پرورش مجوز بگیرند که تاکنون این امر بدون مجوز آموزش و پرورش انجام شده است.

 

محتوای آموزشی در دوره پیش دبستانی چیست؟

آموزش و پرورش معتقد است که کودکان قبل از ورود به دبستان باید فرصت یادگیری مهارتهای پایه را داشته باشند به همین دلیل در مدت سال تحصیلی به کودکان آموزشهای خاص و در حد سن آنان آموخته می شود.

در این دوره از طریق فعالیتهای جذاب و با نشاط و مورد علاقه کودک از قبیل نقاشی، کاردستی، شعر، قصه، نمایش خلاق، گردش علمی، بازی و آزمایشهای ساده به صورت غیرمستقیم آموزش داده می شود. البته آموزشها در حدی است که با کلاس اول ابتدایی تداخل پیدا نکند و برای یادگیری بهتر این دوره هم از لوازم سخت افزاری و هم نرم افزاری استفاده می شود و یکی از وسایل مهم در این دوره، کتاب کار کودک است.

 

کتاب کار کودک چیست و شامل چه مواردی است؟

در سال 79 کتاب کار کودک در همه استانها منتشر شد. هر استان کمیته ای برای تهیه این کتاب که به فعالیتهای یاددهی و یادگیری کودکان می پردازد، دارد که وظیفه آن برنامه ریزی درسی پیش دبستانی و تولید مواد و محتوای آموزش وآموزش مهارتهاست. بر اساس چارچوبهای تعیین شده از طرف وزارت آموزش و پرورش این کتاب دارای واحدهای کار، بهداشت، مهارتهای پایه، مفاهیم علوم، ریاضی. رفتارهای اجتماعی در قالبهای مورد علاقه کودک که بیشتر بازی و شعر و قصه و... است عرضه می شود.

 

دوره پیش دبستانی با کلاس اول ابتدایی تداخل پیدا نخواهد کرد؟

خیر، در این دوره مباحث آموزشی مخصوصی عرضه می شود و فقط کودکان پایه های آموزشی را می آموزند. در این دوره کودکان فقط مقدمات خواندن و نوشتن مانند تصویرخوانی- تقویت مهارتهای زبانی و... را فرا می گیرند، همچنین کودکان برای نوشتن، نحوه قلم دست گرفتن و کشیدن خطوط آماده می شوند یا برای درس ریاضی فقط شمارش و... را آموزش می بینند ولی نمادهای عددی در کلاس اول آموخته می شود. در این دوره کودک را توانمند می کنند تا در کلاس اول ابتدایی پیشرفت بهتری داشته باشد.

 

مربی دوره پیش دبستانی باید دارای چه شرایطی باشد؟

مربی در این دوره نقش هدایت کننده و راهنما را در انجام فعالیتهای آموزشی برعهده دارد.

هر کلاس پیش دبستانی علاوه بر یک مربی باید دارای کمک مربی آگاه و آشنا به اصول آموزشی باشد.

مربیان باید ویژگیهای عمومی مثل سلامت جسمی و روانی ( که توسط مراکز بهداشتی معتبر کارت سلامت برای آنان صادر می شود) و همچنین نظم و آراستگی ظاهر داشته باشند و از نظر تخصصی باید مدارک معتبر مرتبط مانند لیسانس علوم تربیتی یا آموزش ابتدایی داشته باشند.

البته شرط علاقه به تدریس نیز لازمه کار با کودک است. در مراکز ضمیمه دولتی از معلمان رسمی استفاده می شود و در مراکز غیردولتی مربیان را مدیران با رعایت ضوابط و شرایط گزینش، انتخاب می نمایند.

 

مراکزی که پیش دبستانی دارند، باید چه تجهیزاتی داشته باشند؟

هر مرکز می باید حداقل امکانات را داشته باشد که مهمترین آنها فضاها و کلاس مناسب و میز و صندلی مخصوص بچه ها و وسایل بازی حیاطی کودکان است که البته باید شرایط بهداشتی و ایمنی آنان نیز رعایت شود. وجود برخی وسایل آموزشی و کمک آموزشی مثل نوارهای صوتی و تصویری و وسایل پخش آنها و بسته های آموزشی

( کارتها- لوح ها- کتابها و...) نیز در این مراکز لازم است و البته باید مسایل ایمنی و بهداشتی برای کودکان لحاظ شود و امکانات و سرویسهای بهداشتی نیز باید مدنظر باشد.

 

آیا استفاده از این آموزشها برای همه شهرها و روستاها امکان پذیر است؟

بله، بیشتر مدارس دولتی در شهرها کلاس آمادگی ضمیمه دارند وکودکان 5 ساله در همه شهرها می توانند در مراکز دولتی ثبت نام کنند همچنین کودکان4 ساله نیز در مراکز فرهنگیان یا مهدهای خصوصی می توانند حضور پیدا کنند و از 2 سال گذشته نیز با اجرای طرح آمادگی ویژه روستایی کودکان 5 ساله روستایی زیر پوشش این طرح قرار گرفته اند برخی از شهرستانها یا روستاها که امکان تشکیل کلاس یک ساله را ندارند و تعداد کودکان کم است یا امکان تشکیل کلاس نیست از ساعتهای تعطیلی مدارس روستایی استفاده شده و در روزهای پنج شنبه و یا ساعت میان روز به کودکان تعلیم می دهند.

 

شهریه دوره پیش دبستانی بر چه مبنایی محاسبه می شود؟

شهریه دوره پیش دبستانی، بر اساس سقف اعلام شده توسط سازمان آموزش و پرورش استانها تعیین می شود. البته چارچوب کلی آن توسط وزارت آموزش و پرورش مشخص شده است. مراکز پیش دبستانی انواع مختلفی دارد از جمله ضمیمه مدارس دولتی، فرهنگیان و غیردولتی که با توجه به امکانات، نیروی انسانی، منطقه ها از نظر محروم و برخوردار شهریه تعیین می شود. حداقل شهریه بر اساس دستورالعمل برای پیش دبستانی ضمیمه دولتی ماهیانه 500/2 تومان به عنوان رقم پایه است که با توجه به شرایط متغیر خواهد بود و می تواند تا 50 درصد افزایش یابد.

در مراکز غیردولتی شهریه بر اساس 80 درصد مبلغ دوره ابتدایی محاسبه و اخذ می شود. که هر ساله تغییراتی ایجاد می شود.

 

چرا پیش دبستانی های غیردولتی هزینه بیشتری دریافت می کنند؟

به دلیل امکانات و تجهیزات و هزینه های مربی است که باید به صورت شخصی و از طرف مؤسس پرداخت شود. در پیش دبستانی ضمیمه دولتی از معلمان رسمی استفاده می شود ولی درمراکز خصوصی مربی آزاد به کار گرفته می شود.

 

ضوابط به کارگیری در مهدکودکهای خصوصی چیست؟

آنها طبق ملاکها و ضوابط تعیین شده مربی را انتخاب می کنند، البته درحال حاضر شورای نظارت بر مدارس غیردولتی نظارت بر استخدام مربیان را نیز انجام می دهد.

 

همه مراکز به صورت استانداردهای آموزشی تدریس می کنند؟

خیر، برخی مراکز با تبلیغات بی اساس مثل کلاسهای زبان انگلیسی و... برای خردسالان سعی در جذب خانواده ها می کنند. این کلاسها نه تنها به آموزش آنان کمکی نخواهد کرد، بلکه در یادگیری کودکان نیز اختلال ایجاد می کند. برخی آموزشهای غیراصولی در سنین پایین به کودک لطمه خواهد زد و کودک را در دوران ابتدایی دچار سردرگمی خواهد کرد و اولیای کودکان باید در نظر داشته باشند هر نوع آموزش در سنین خاص آن باید فرا گرفته شود.

 

با توجه به اهمیت فراوان دوره پیش دبستانی برای کودکان چرا این دوره هنوز اجباری نشده است؟

به نظر ما حضور کودکان در این دوره ها و آموزش این افراد الزامی است و ضرورت دارد که کودک قبل از ورود به دبستان، آمادگی لازم را برای ورود به دوره ابتدایی پیدا کند. و این امر فقط از طریق آموزش حاصل می شود که می باید به آن توجه شود البته این امر زیر نظر مربیان متخصص انجام می شود ولی از نظر آموزش و پرورش هنوز مصوبه ای مبنی بر اجباری شدن این دوره صادر نشده است که در صورت اجباری شدن، باید مراحل قانونی طی شود. (البته آموزش و پرورش تدابیری را بر آموزش قبل از دبستان به صورت اجباری اندیشیده است.)

 

چه طرحی برای آینده در نظر گرفته شده است؟

اکنون طرحی در آموزش و پرورش در دست بررسی است که کودکان در سن 5/5 سالگی وارد دبستان شوند. در این نظام آموزشی، بخشی از آموزشهای پیش دبستانی در داخل دبستان و سال اول خواهد بود. در این صورت کودک قبل از ورود به پایه ابتدایی فرصت یادگیری مهارتهای پایه را خواهد داشت.

این طرح هنوز در حد بررسی است زیرا این کار حجم بالایی از امکانات و شرایط انسانی و اعتباری را می طلبد و چون این امر تغییر در نظام آموزشی محسوب می شود باید با یک طرح مدرن و کامل به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد و سپس به صورت اجباری در سراسر کشور اجرا شود. سخن آخر اینکه تا زمانی که طرح به تصویب برسد و شامل همه کودکان ایرانی شود بهتر است که برای همه کودکان 5 ساله ایرانی در راستای تقویت اصول یادگیری و روابط انسانی و اجتماعی و پی بردن به عوامل کندی یادگیری در برخی کودکان چه از نظر جسمی و یا روحی حضور در این دوره ها الزامی باشد.

والدین با فرستادن فرزندان خود به دوره پیش دبستانی از مشکلاتی که برای دانش آموزان در بدو ورود به مدرسه پیش می آید و به آسیبهایی در آینده منجر می شود جلوگیری کنند (رشد).

 

آموزش پیش دبستانی در کشور ایران:

آموزش پیش دبستانی یک برنامه ی اساسی است که هدفش آماده کردن پنج ساله ها برای دبستان است.اهداف اصلی آموزش پیش دبستانی (مهدکودک)عبارتند از:

•         مشارکت برای رشد فیزیکی،ذهنی ،عاطفی واجتماعی کودکان خردسال.براساس اصول اخلاقی و مذهب

•         رشد توانایییها و استعدادهای کودکان به منظور آماده کردن آنها برای تحصیلات آینده

•         آماده کردن کودک برای درک  آسان مفاهیم علمی

•         ارتقاء زبان فارسی ،بویژه در استانهایی که به زبان دیگری صحبت می کند

•         آماده کردن کودکان برای اینکه خود را در زندگی فردی و اجتماعی با اصول اسلامی منطبق کنند،در آنها احساس همکاری و عضویت در فعالیتهای اجتماعی بوجود آید و ایجاد احترام به قانون و نظم و مسئولیت پذیری

•         کمک به خانواده های کم در آمد  از طریق ساختن یک جو آموزشی امن برای آموزش کودکان خردسال آنها

دو کتاب راهنما با عنوان محتوا و روشهای آموزش در مراکز پیش دبستانی (ج1-2) برای آموزش مورد استفاده قرار می گیرند . در جلد اول تکنیک های تدریس عمومی در سطح پیش دبستانی برای آموزگار شرح داده شده است . در هر بخش کاری اهداف ابتدا تعیین شده اند،  سپس فعالیت های اصلی توصیف شده اند؛ فعالیت ها شامل ملاقات ها و بازرسی ها ، بحث و گفتگو ها ، یادگیری زبان، آشنایی با مفاهیم علوم و ریاضیات و همچنین عقاید و. ارزشهای مذهبی می باشد.هر بخش کاری همچنین شامل تعدادی فعالیت های اضافی مانند صنایع دستی ، خمیر بازی ، برش و چسباندن ، چاپ کردن، نقاشی ، بازی ها، داستان گویی ، سرودها و تمرینات بدنی می باشد.

بقسه کتاب بخش های کاری مربوط به سه ماه اول دوره پیش دبستانی را شامل می شود. در سال 1996-95 میانگین شاگردان برای هر کلاس 2/32 بوده بر اساس برآورد ملی در سال 1998 نرخ نا خالص ثبت نام ( ger) 9/14 درصد بود( وزارت آموزش و پرورش 1999) در سال 2001/2000 در کشور تعداد 382/7 پیش دبستانی  وجود داشت و کلا 286903 کودک ثبت نام شد (وزارت آموزش و پرورش 2001) در سال 2003/2002 تعداد 12456 مرکز پیش دبستانی (173/11 مربوط به بخش عمومی است)  با 403654 کودک ثبت نام شده وجود داشت. در همان سال برآورد شد که 26 درصد از شاگردان در سطح دبستان تجربه پیش دبستانی را داشتند (وزارت آموزش و پرورش 2003).

بر اساس آمار دولتی در یال 2004/2003 نرخ ناخالص ثبت نام 5/35 درصد برای مراکز مربوط به وزرات آموزش . پرورش  و 5/10  در صد برای ما بقی سازمان های غیر مربوط برآورد شد(وبلاک علوم تربیتی).

مشروح:

ايران در اموزش هاي پيش دبستاني از لحاظ کمي ، جزو اخرين کشورها در جهان است . شايد پس از عراق و شايد هم سطح بعضي از کشورهاي فقير افريقايي ! اين در حاليست که صاحبنظران معتقدند 75 درصد رشد مغزي کودکان در دوره صفر تا 6 سالگي شکل مي گيرد و اموزشهاي صحيح در اين دوره سني ، قابليت کودکان را در مراحل بعدي زندگي رشد مي دهد. اما اگر رشد گسترش کمي پيش دبستاني با گسترش در کيفيت ان همراه نباشد ، باز هم مي تواند دردي را از کودکان ما دوا کند ؟ سوالاتمان در اين زمينه را در ميز گردي با شرکت دو تن از اساتيد اين حوزه ، توران ميرهادي و فاطمه قاسم زاده، در ميان گذاشتيم ، که در زير مي خوانيم . 

آمارها مي گويد درصد پوشش پيش دبستاني در کشور ما حدود 5درصد است که فاصله بسيار زيادي با کشورهاي توسعه يافته دارد شايد همين مساله باعث شده که در کشور ما نيز ضرورت توجه بيشتر به اين اموزشها ، مطرح شود . گرچه اين توجه بسيار ضروريست ، اما بيم ان مي رود که ، مثل هميشه ، با برنامه ريزي هاي شتابزده ، همان بلايي که بر سر کودکان دبستاني مي ايد ، يکسال جلوتر بر سر پيش دبستاني ها بيايد مي خواستم بحث را ايمگونه مطرح کنم که اصلا در اموزش هاي پيش دبستاني چه مولفه هايي بايد ديده و رعايت شوند ؟

فاطمه قاسم زاده : قبل از رسيدن به قسمت مولفه هاي مورد نياز در اين اموزش ها مي خواستم تاکيد کنم که من برنامه هاي مطرح در زمينه اموزش پيش دبستاني را داراي شتاب نمي بينم . چون تا جايي که من مي دانم چنين برنامه اي در سطح کلان در اموزش و پرورش وجود ندارد . چون در وهله اول امکانش موجود نيست . در حال حاضر تا سال چهارم ابتدايي ، رشد جمعيت کم شده است و از 38 درصد به يک و چند دهم درصد رسيده است و اين فرصتي را براي بعضي از مدارس پيش اورده که کلاسهاي ضميمه را به عنوان امادگي در مدارس داير کنند . اما برنامه خاصي در مجموع اموزش و پرورش وجود ندارد.

توران ميرهادي:  پيش از اين ، اجباري کردن پيش دبستاني مطرح شده بود که نيروي انساني و امکانش مهيا نبود ، در کنار گذاشته جدي تر از سابق نگاه شده است . اما هنوز اين مساله در سطوح بالاي وزارتخانه ، در دست يخث و بررسي است ، در قانوني که پيش نويس ان تهيه شده و قرار است بعد از اينکه مطالعات جامعي روي ان انجام شود ، به اجرا در ايد . مقرر شده که يکسال را به عنوان امادگي ، رسمي و اجباري کنند . يعني بچه ها را به جاي 6سال تمام ، با 5سال تمام در مدارس بپذيرند . شايد يکي از دلايل چنين تصميمي همين نکته اي باشد که خانم قاشم زاده به ان اشاره کردند و ان محدود شدن رشد جمعيت دانش اموزان در مقطع دبستان است و اينکه شايد بشود در مدارس دولتي ، کلاسهاي ضميمه را ايجاد کرد و نيز کاري را که به صورت منطقه اي ، به خصوص در مناطق دو زبانه در دوره هاي کوتاه مدت انجام مي شود ، در طول يکسال انجام دهند . در منطق دو زبانه قبل از اينکه بچه ها وارد دبستان شوند يک دوره 2ماهه را براي اشنايي با زبان فارسي در حدي که بتوانند کلاس اول را طي کنند ، مي گذرانند . عملا مي خواهند اين 2ماه را به يکسال تبديل کرده و يک دوره امادگي را در اين زمينه تنظيم کنند البته اين فکر مربوط به حدودا 15سال قبل است در زماني که يک برنامه ريزي جامع براي اموزش و پرورش ايران تهيه شد و حتي تا اين حد پيش رفت که مراحل اين دوره (دوره دبستان ) را با نام هايي مثل اساس و ارکان و ... مشخص کردند و مثل بسياري از کارهاي ديگر که شتابزده برنامه ريزي و اجرا کردند مي خواستند .

يعني برنامه اي مطابق با الگوي مدرسه در کلاس امادگي بود ؟

ميرهادي : کاش الگوي مدرسه بود ! در اين برنامه از اول با کلمات قوي ، متوسط و ضعيف بچه ها را در کلاس طبقه بندي مي کردند . مربي کودکستان حق ندارد به هيچ کودکي ، صفت " ضعيف " را نسبت دهد . چه برسد به اينکه بخواهد با اين روش ، او را ارزيابي کند . اين کودک اهنگ رشد خود را دارد و با اهنگ رشد خودش حرکت مي کند . مربي بايد اين را در کودک کشف کند و مطابق با ان برايش امکان رشد فراهم کند و اين امکان را هم ازادانه برايش مهيا کند نه اين که او را مقيد کند . ارزيابي از ميزان پيشرفت يک کودک 5 ساله تفاوت زيادي با ارزيابي در مقاطع ديگر دارد . گرچه من نسبت به نوع ارزيابي دانش اموزان به شيوه کنوني در دبستان هم معترض هستم و اين سيستم ارزيابي را اصلا درست نمي دانم ، چه برسد به اينکه همين سيستم را وارد کلاسهاي امادگي کنيم . براي گسترش چنين دوره هايي اول بايد نيروي انساني مناسب ، اموزش ببيند و اماده شود و بايد مکان مناسب تدارک شود . مکان يک کلاس امادگي با کلاس دبستان فرق مي کند . فضا و نوع وسايلي که لازم است با کلاس مدرسه متفاوت است . بهتر است مجددا کاري نکنيم که موجب پشيماني شود . همان طور که گفتم به موازات کاهش تعداد دانش اموزان دبستاني ، در بعضي از مدارس دولتي ، کلاسهاي ضميمه ايجاد شده است . البته مهدهاي کودک خصوصي هم ، چون بهزيستي شرايط تاسيس اين مراکز را ساده تر کرده ، مقداري گسترش پيدا کرده اند . بناراين به نظر من نمي ايد که مي خواهند اين گسترش را شتابزده ايجاد کنند ، چون امکاناتش را ندارند .

اين را من با توجه به لايحه اي که در مجلس در دست بررسي بود و اين موضوع يکي از شاخص هاي ان بود ، مطرح کردم که قرار بود پيش دبستاني را جزو اموزش دبستاني را جزو اموزش عمومي و اجباري کنند .

فاطمه قاسم زاده : بله ، اين مساله را اول خود اموزش و پرورش اعلام کرده بود ، که فکر مي کنم بخشي از ان لايحه که اجباري کردن و عمومي کردن اموزش هاي پيش دبستاني را مطرح مي کرد، به همان طرح برمي گردد . اما در عمل چون امکانش وجود ندارد ، ظاهر اشنايي هم در حوزه اموزش و پرورش وجود نخواهد داشت .

توران ميرهادي : من فکر مي کنم يکي از دلايلي که اموزش و پرورش سعي دارد خيلي سريع اموزش و پرورش پيش از دبستان را توسعه دهد ، اين باشد که واقعا اين اموزش ها را در ايران توسعه نيافته است . البته من امار 5 درصد را قبول ندارم . در اخرين اطلاعاتي که " موسسه پژوهشي کودکان دنيا " در اين رابطه ارائه داده ، اين عدد حدودا به 10 تا 11 درصد رسيده بود . چون تلاش فوق العاده اي در سطح شهرستان ها توسط موسساتي براي تشکيل مهدها و کودکستان ها به وجود امده مه باعث رشد اين درصد شده است .

        از طريق رشد مهدهاي خصوصي؟

ميرهادي: بله، مهدهاي خصوصي ، در بسياري از شهرها انجمن محلي به همت مديران مهدهاي کودک و علاقمندان به امورش پيش از دبستان به وجود امده که در اين زمينه کار مي کنند و سعي در گسترش اينگونه اموزش ها دارند تا به نيازهاي کودکان منطقه پاسخ دهند . اما يک مساله ديگر هم در اين زمينه وجود دارد و ان اينکه در کنفراني هاي جهاني که در رابطه با اموزش و پرورش در سطح دنيا برگزار شده ، تعهداتي را از همه دولت ها خواسته اند که گسترش اين اموزش ها را تا رسيذن به حد معيني تا سال 2010 تقبل کند . ذز مورد ايران مساله گسترش اموزش پيش از دبستان و اينکه تا سال 2010 اين ميزان به رقم قابل قبولي برسد ، يکي از تعهدات است و به همين دليل هم به مساله پيش از دبستان ، اين را هم اجرا کند . حتي اين مساله هم مطرح شد که اگر دبستان ها براي کلاس امادگي ، گنجايش ندارند ، کلاس هاي امادگي را در منزل معلمان تشکيل دهند ! ولي خوشبختانه اين طرح اجرا نشد چون اصلا اين کار به اين شکل قابليت اجرايي نداشت . در ايران وقتي مسئولان وارد عمل شتابزده مي شوند ، افرادي اشنا به اينگونه مسائل تلاش مي کنند انها را متوجه عواقب اجراي چنين سياست هايي کنند که گاه موثر واقع مي شود و گاه نتيجه نمي بخشد . چنانچه اين خطا در دوران دبيرستان انجام شد و مجبور شدند پس از چند سال صدمه و خسارت ، ان را برگردانند . در دبيرستان هم اجراي اين برنامه شتابزده بود . اما در گسترش کلاسهاي امادگي به نظر من ، مطلقا نبايد شتابزده عمل کرد . يعني اول بايد امادگي چنين کار مهمي ايجاد شود سپس وارد عمل شوند . اگر اموزش و پرورش امادگي لازم را جهت اجراي چنين برنامه اي نداشته باشد ، اين طرح هرچقدر هم که مترقي باشد و هر چقدر هم که منطبق برنيازهاي جامعه ما نباشد ، محکوم به شکست مي شود .

 

ميرهادي : برنامه اي که از طرف مسئولان اموزش و پرورش براي دوره امادگي تنظيم شده و من

 در جلسه اي ان را ديدم ، دقيقا غلط ترين برنامه ممکن براي اين دوره است .... گسترش چنين

 دوره هايي اول بايد نيروي انساني مناسب ، اموزش ببيند و اماده شود و بايد مکان مناسب تدارک شود .

 

براي تشکيل اين دوره به صورت سراسري و در سطح کلان کشور ، چه امادگي هايي لازم است که به وجود بيايد ؟

ميرهادي : درست است که بچه ها در کلاس امادگي ، 5سال تمام هستند . اما بايد دانست که کودک در اين سن را ، نمي شود با روش مدرسه اي اموزش داد . براي انجام چنين اموزش هايي دو حالت ممکن است وجود داشته باشد . يکي اينکه همين روش اموزش مستقيم دبستاني را در کلاس هاي امادگي توسعه دهيم و يکي هم اينکه کلاسهاي امادگي را دنباله کودکستان ببينيم . يعني ، با روش هاي ازاد فعاليت هاي کودکستاني . اگر روش دوم را بکار گيريم ، يعني اموزش ها را با بازي ، فعاليت هاي ازاد ، برنامه ريزي ازاد و پرورش مهارت هاي اوليه جلو ببريم ، بچه هايي وارد کلاس اول دبستان مي شوند که از توانايي هاي بيشتري برخوردارند . اما اگر بخواهيم اين اموزش ها را با روش ديستاني اجرا کنيم ، اتفاقي که مي افتد ، اين خواهد بود که  بچه هايي با استعداد و فعال  ، محدود مي شوند و نسبت به دبستان ، در انها جبهه گيري ايجاد مي شود . يعني با اينگونه اموزش ها ، نه تنها توانايي هاي کودکان رشد پيدا نمي کند که به نوعي هم سرکوب مي شود . بچه ها فعالند و پر جنب و جوش ، نمي شود انها را يک ساعت روي زمين نشاند مگر اينکه خودشان بخواهند ، خودشان هم نمي خواهند . دوست دارند در کلاس راه بيفتند ، بايد هم راه بيفتند ، بايد هم بدوند . بايد هم بازي کنند ، بايد هم مکررا سوال کنند ، بايد هم شلوغ کنند . حالا اگر شما بخواهيد انها را مداوم ساکت کنيد ، پشت سر هم بنشانيدشان به انها خيس بگوييد يعد هم برايشان يک برنامه خاص مثل دبستان معين کنيد ، خب ، بعضي از بچه ها مي توانند با سرعت برنامه ها هماهنگ شوند اما بعضي ها نمي توانند . وقتي بچه ها نتوانند با سرعت کلاس هماهنگ شوند ، معمولا اين کلاس است که مجبور مي شود خودش را با انها منطبق کند و اهنگ حرکت را با ضرب اهنگ رشد بچه ها و حتي با رشد تک تک انها منطبق کند و اين امکان برنامه ريزي ثابت و خشک را از کلاسهاي امادگي مي گيرد . حالا شما بخواهيد به زور اين کلاس ها را هماهنگ با سيستم دبستاني و با الگو قرار دادن ان پياده کنيد به اين ترتيب کودکاني پرورش مي دهيد که از ابتدا احساس شکست مي کنند و نسبت به اموزش منفي مي شوند و دجار انواع مشکلات رواني مي شوند و اين درست نيست که ما به اين شکل با تکيه بر بعضي مشکلاتي که بچه ها دارند ، توانايي هايشان را ناديده بگيريم .شايد اگر مشکلي هم باشد ، فقط در تفاوت اهنگ رشد انها باشد . خيلي ساده بگويم برنامه اي که از طرف مسئولان اموزش و پرورش براي اين يکسال تنظيم شده و من در جلسه اي ان را ديدم ، دقيقا غلط ترين برنامه ممکن براي کلاس هاي امادگي ست .

دوباره برميگرديم به مولفه هاي اموزش هاي پيش دبستاني و اصلا سن پيش دبستاني و اينکه چه اموزش هايي در چه دوره سني به اموزشهاي پيش دبستاني اطلاق مي شود ؟

قاسم زاده : اموزش پيش دبستاني از وقتي که مادران شاغل مي خواهند سرکار بروند و به مکاني جهت نگهداري کودکان خود نياز دارند اغاز مي گردد .  در کشور ما به علت محدوديت هاي شغلي مادران ، از 4 ماهگي شروع مي شود ولي در بعضي از کشورها که زنان شاغل مرخصي بيشتري دارند از سنين بالاتر شروع مي شود .

و نام پيش دبستاني هم دارد ؟

قاسم زاده : بله ، پيش دبستاني از 4 ماهگي تا 6 سالگي را شامل مي شود . البته در اين دوره مقاطع مختلف وجود دارد اما به کل دوره پيش دبستاني گفته مي شود . ولي پيش دبستاني به طور کلي به دو  دوره تقسيم ميشود ، يکي مهدکودک که تا زير سه سال است و ديگري کودکستان و امادگي که بالاي سه سال است . بعضي به استباه فقط به دوره امادگي پيش دبستان مي گويند ولي اصطلاح درست ان از 4 ماهگي که بچه ها مي توانند در مهدکودک نگهداري شوند تا 6سالگي است . البته توصيه مي شود علارغم اجبار زنان شاغل ، با هماهنگي پدر و سابر اعضاي خانواده و نيز همکاري مکان هايي که مادر در ان مشغول به کار است امکاناتي فراهم شود که کودک تا 2سال در اغوش خانواده باشد . چرا که اين سالها از نظر رشد عاطفي براي کودک بسيار تعيين کننده ست اگر قرار باشد کودک در اين سنين براي مدت هاي طولاني از کودک جدا باشد با لطمات جبران ناپذيري هم از نظر محروميت از تغذيه با شير مادر و هم از نظر مشکلات عاطفي روبه رو مي شود که اصلا به نفع بچه ها نيست از اين نظر بايد تمهيداتي براي چنين مادراني فراهم شود . برعکس اين دو سال ، صاحب نظران معتقدند که از سه سال به بعد ، حتي اگر مادري هم کار نکند بهتر است فرزندش را به محيط هاي جمعي مثل مهدکودک بسپارد چون اين مرحله ، مرحله ايست که کودک در مرحله رشد اجتماعي قرار دارد و نياز به اموزشهاي عيني و عملي اجتماعي و تماس با همسالان خود دارد منتها اکوزش و پرورش پيش از دبستان ، بايد برنامه هايي براي رشد همه جانبه کودکان در اين سن تدارک ببيند که هم رشد جسمي و ذهني و هم رشد عاطفي و اجتماعي او در نظر گرفته شود .

 

قاسم زاده : در حال حاضر تا سن چهارم ابتدايي ، رشد جمعيت کم شده است و از 1/3 درصد

به يک و چند دهم درصد دسيده است و اين فرصتي را براي بعضي از مدارس پيش اورده

که کلاس هاي ضميمه را به عنوان امادگي در مدرسه داير کنند . اما برنامه خاصي در مجموع

اموزش و پرورش وجود ندارد (انجمن پژوهش های آموزشی پویا).

 

آموزش پيش دبستاني در کشور اتریش

تاريخچه

در اين گروه مي‌توان از سيستم‌ يتيم خانه‌ها در آغاز عصر جديد نام برد. اولين مؤسسات مراقبت از كودكان با ايجاد كارگاههاي توليدي در سال 1750 و كارهاي ساعتي زنان خانه‌دار اتريش در خارج از خانه و در كارگاههاي صنعتي تشكيل گرديدند.با تأسيس اولين مركز مراقبتي کودکان در اتريش در سال1830 مؤسسه‌اي ايجاد گرديد كه جزء سيستم آموزشي مدارس به حساب نمي‌آمد (و از اينرو هيچگونه حمايتي از جانب صندوق مدارس دريافت نمي‌كرد، بلكه به وسيلة كمكهاي مالي مردم روي پاي خود بود) و تنها به صورت اصولي به امر“حمايت و نگهداري” كودكان و كمتر به امر آموزش مي‌پرداخت. با تأسيس اولين مهدكودك در سال 1863 (بر اساس طرحهاي كومينوس، اوبرلين، پستالوتسي و فريدريش فروبل) يك شكاف اجتماعي رو به رشد ايجاد گرديد: مراكز مراقبت از كودكان خانواده‌هاي كم‌درآمد و مراكز مراقبت از كودكان و فرزندان طبقة متوسط. از سال 1870 تقريباً در همة ايالتهاي اتريش مهدكودكهاي خصوصي و ايالتي وجود داشته است. وظيفة اين مراکز آموزشهاي تربيتي تکميلي در کنار خانواده بود. در سال 1871 اولين اتحاديه شغلي مربيان مهد کودک تشکيل گرديد که قوانين مربوط به تأسيس، برنامه‌ريزي، اداره، نظارت و مراقبتهاي تربيتي، ساختار ظاهري و فضا و مسائل آموزشي آنها در حدود يكصد سال معتبر بودند. تعداد مهدهاي كودك از سال 1885 تا سال 1912 از تعداد 134 به 548 مهدكودك و تعداد مراكز مراقبتي صرف در طي اين مدت از 183 به 244 مركز افزايش يافته است.از سالهاي دهة 1920 به بعد مراكز مراقبتي بيشتر به سمت حاشيه رانده شدند و تفكرات مونته سوري در مهدهاي كودك جايگزين شدند. در آن سالها وين، كه مشاور امور رفاهي آن در شوراي شهر دكتر جوليوس تاندلر بود بسيار بيشتر از ساير پايتختهاي جهان داراي مهدكودك بود. همچنين “كودكستانهاي ملي” با ساعات كاري طولاني‌تر نيز وجود داشتند. كار با كودكان با دورنگري خاصي برنامه‌ريزي شد. در هر “گوشه” (به عنوان مثال: گوشة ساختمان‌سازي، گوشة عروسكها) اسباب‌بازيهاي مقتضي با سن و از نظر تربيتي مفيد براي كودكان قرار داشت. ژيمناستيك و تدريس موسيقي نيز در كودكستانها ارائه مي‌شد. تحت تأثير جو رواني حاكم از سوي رژيم ناسيونال سوسياليسم (نازي) از سال 1938 تا 1945 در کودکستانها بيشترين تأكيد بر “اطاعت و فداكاري” حكمفرمابود. استعدادهاي بدني بيشترمورد بهره‌برداري قرار مي‌گرفتند. كودكستانهاي اتريش تحت نظارت ادارة رفاه ملي نازيسم درآمدند. در آن زمان (براي “راحت كردن” مادران شاغل از بچه‌هايشان و ايجاد و تضمين سياست اجتماعي فعال) تعداد زيادي مهدكودك در كارگاهها ايجاد شدند.پس از جنگ جهاني دوم و از سال 1948 سياست نوسازي ساختار مراکز پيش دبستاني با بحثهايي دربارة بهبود كيفي مراقبتها آغاز گرديد در (چهارمين نشست روانشناسي تربيتي كودكان كم‌سن و سال اتريش). تدوين قانون مدارس در سال 1962 نيز از اهميت برخوردار بود: وظايف طور ديگري تقسيم‌بندي شدند (بخش كودكستانها و مهدكودكها امري ايالتي و آموزش و تصويب قوانين اصولي دربارة ضرورتهاي استخدامي مسئلة اي دولتي به حساب آمدند) و هدفهاي جديدي مدنظر قرار گرفتند و تعريف شدند (آماده‌سازي براي ورود به مدرسه، اما نه با روشهاي مدرسه‌اي، بلكه با روشهاي متناسب و مخصوص كودكان خردسال) دهة هفتاد شاهد توسعه و گسترش چشمگيري در حوزه و بخش مهدهاي كودك و كودكستانها بوده است. در آن سالها همچنين قالبهاو روشهاي جانشين و جديدتري در(گروههاي كودكان) به آهستگي ايجاد شدند. از دهة بيست تا آن زمان ميانگين ضريب مراجعة كودكان به اين مراكز بيشتر از چهار برابر افزايش داشت. كلاسهاي پيش‌دبستاني براي كودكان واجب‌التعليم كه هنوز آمادگي رفتن به مدرسه را ندارند، ايجاد گرديدند (به بند 1-12-4 مراجعه كنيد) و بدين‌ ترتيب وظايف و اهداف جديدي در بخش پيش‌دبستاني تعريف شدند.دهة نود فشارهاي بيشتري را براي حرفه‌اي‌تر شدن و متخصص شدن پرسنل مراقبت با افزايش دورة آموزشي از چهار به پنج سال به همراه داشت (فارغ‌التحصيل با مدرك امتحان نهايي ديپلم كه امكان اشتغال و همچنين امكان ادامه تحصيل در مقطع مدارس عالي را مي‌داد).تدابير در خصوص يكپارچه‌سازي مجدد آموزشي مجزا در كل منظر سيستم آموزشي راه يافتندو از اينرو كودكستانهاي يكپارچه متشكل از كودكان سالم و كودكان معلول نيز ايجاد شدند. در حال حاضر آمورش بين فرهنگي و چند فرهنگي يكي از مباحث اصلي آموزش در كودكستانها به شمار مي‌رود.

ساختار آموزشي

مهد كودكها سبك سنتي از آموزش پيش دبستاني براي كودكان 3 تا 6 سال در اطريش مي‌باشند. با اين وجود، اين مهد كودكها شكلي جدا از نظام آموزشي نمي باشند. مهد كودك‌ها اختياري مي باشند و كودكان در وهلة اول با والدينشان حضور مي يابند. در سالهاي 92/ 1991، 6/85 در صد كل كودكان در اطريش از سن 5 تا 6 سالگي در مهد كودكها حضور يافتند (در سال‌هاي 61/1960 اين رقم تنها معادل 5/23 در صد بود)، اختلافات منطقه اي چشمگير در ميزان ايجاد مهد كودك وجود دارند. هر كسي كه تمايل و درخواست ايجاد مهد كودك مي نمايد مجبور به رعايت تعدادي از شروطي است مبني بر اينكه قيمومت مهد كودك آموزشي رعايت گردد. مهد كودك هاي دولتي ( توسط دولت، ايالتها يا شهرداريها تأسيس يافته اند ) و مهد كودك هاي خصوصي وجود دارند. بعضي از مهد كودك هاي خصوصي توسط مربيان و والدين بعنوان گروه هاي مستقل اداره و كنترل مي شوند. اكثر مهد كودكها توسط شهرداريها ( تقريباً 75 درصد) تأسيس يافته‌اند. هزينه هاي اجرائي و كارمندان عموماً توسط بخش اداره كنندگان تأمين و تقبل مي گردد. سهمي كه توسط ايالتها جهت هزينة استقرار و عملكرد يك مهد كودك پرداخت مي شود بطور چشمگيري متغير مي باشد ؛ اين امر بويژه در مهد كودك هاي خصوصي صدق مي نمايد.مهد كودك هاي خصوصي كه توسط انجمن‌ها، كليسا ها يا گروه هاي مذهبي اداره مي‌شوند، كمك هزينه هاي را به منظور هزينة كارمندان و هزينه هاي اضافي تحت شرايط مشخص، يا بر حسب اصل مادة قانون كودكستان يا مطابق ميزان در صد ثابتي بنا بر مادة قانون كودكستان قابل اعمال دريافت مي دارند.  كودكستانهاي خصوصي بجاي اينكه توسط مواردي كه در فوق ذكر گرديد توسط بخش‌هاي ديگر نيز اداره مي شوند و عموماً هيچگونه كمك مالي را دريافت نمي‌كنند.بعضي از مهد كودكها، هنگامي كه بسياري از شهرداريها هزينة مراقبت را مطابق جدول درجه بندي شده مطابق با درآمد خالص خانواده پرداخت مي نمايند، هيچگونه هزينه اي را دريافت نمي‌كنند. مهد كودك هاي خصوصي مقادير متفاوت و متغيري را دريافت مي‌نمايند. آموزش مهدكودك برروي رشد شخصيت كودك بطور اخص تكيه مي نمايد تا اينكه كودكان را براي مدرسه آماده نمايند. براي نائل آمدن به اين مقصود، كودكستانها بصورت دسته جات كوچك، معمولاً بصورت مختلط،‌گروه ها ( با گروه هاي سني و يا گروه هاي به اصطلاح فاميلي 3 و 4 و 5 ساله مختلط ) شيوه ها و روشهاي جداگانه اي را اعمال مي نمايند و از روي قاعده و سبك بازيها و اطلاعات گوناگوني را ارائه مي‌نمايند. در ابتدا و مهم تر از همه يك كودك در مهد كودك بايد شانس كسب تجربيات را از طريق فعاليتهاي مناسب بدون فشار زماني يا كسب از روي فشار دريافت نمايد. مهد كودكها يا بصورت تمام وقت يا نيمه وقت مي باشند. كودكستانهاي نيمه وقت از ساعت 7 صبح تا 12 ظهر با امكان سرو نهار به فعاليت مشغولند. كودكستانهاي تمام وقت از ساعت 7 صبح تا 7 بعد از ظهر با سرو نهار به فعاليت مي پردازند. والدين هر زمان كه بخواهند مي توانند كودكشان را از مهد كودك به خانه ببرند. بسياري از كودكستانها در طول سال باز مي باشند.

سطوح و گروه هاي سني

در مهد كودك ها از بچه هايي مراقبت مي شود كه هنوز 3 سال شان كامل نشده است . هم چنين مهد كودك ها بتازگي كودكان زير 3 سال را نيز قبول مي كنند ، به خصوص به اين جهت كه مهد كودك هاي خاص در همه جا وجود ندارند . در مهد كودك هاي اتريش به طور عموم كودكاني بين سنين 3 تا 6 سالكي و البته در گروه هايي مراقبت مي شوند كه گروه هاي سني هستند . ( يعني بر اساس سن دسته بندي شده اند .) و به عنوان مثال ( صرفا كودكان چهار صاله ) . گلوه هاي سني مختلط هستند . ( گروه هاي سني مختلف در يك گروه‌) . هر گروه توسط مراقب نظارت كنترل مي شود و فضاهاي گروهي مختص به خودش را دارد . غالبا شخص دومي (مربي و يا كمك مربي )مراقبت ومربي اصلي را در اين امور كمك مي كند . اين اهداف در قوانين مربوط به مهد كودك ها در تك تك ايالت ها در سطح گسترده اي مشابهت دارند . مهد كودك ها بايد در ادامه و تكميل و حمايت از تربيت خانوادگي كودكان يك ساله تا 3 ساله مراقبت ، مواظبت ، آموزش هاي اجتماعي و گسترش آموزش را ارائه دهند.

سال تحصيلي

سال تحصيلي پيش دبستاني در بر گيرندة مدرسة دبستاني مي باشد و جهت ترقي و افزايش رشد كودكان با سن ورود به مدرسه اجباري مي باشد كه هنوز به حد كافي براي حضور در مدرسة ابتدايي اصلي به رشد و بلوغ فكري نرسيده اند. با اين وجود، بر خلاف كودكستان، سال تحصيلي پيش دبستاني بخشي از نظام مدرسه تلقي مي گردد.تصميم در مورد حضور و يا عدم حضور كودك در كلاس پيش دبستاني هنگامي صورت مي گيرد كه كودك از طريق والدينش براي ورود به آموزش اجباري ثبت نام شده باشد. در زمان ثبت نام، معلم ارشد (دبير) مدرسة ابتدايي، بلوغ كودك را از طريق يك سري سؤالات ساده، همانند شمارش اشياء، اسامي رنگها و ذكر نام و آدرشي ارزيابي مي نمايد. كودكاني كه معمولاً در اولين سال تحصيلي مدرسة ابتدايي پذيرفته مي شوند ممكن است اگر آنها ثابت نمايند كه به اندازه كافي بالغ نبوده اند، به سال تحصيلي بعدي موكول مي گردند. اين تصميم گيري بايد قبل از 31 دسامبر صورت گيرد. تعداد كودكان مشخص كنندة اين امر است كه آيا دورة پيش دبستاني همانند يك كلاس برگزار گردد يا بعنوان يك گروه تشكيل گردد. كلاسهاي پيش دبستاني با بيش از 10 كودك برگزار مي گردند ؛ كمتر از 10 كودك، گروه پيش دبستاني را شكل مي دهد.

مراکز مختلف پيش دبستاني

• شيرخوارگاهها، مهدهاي نوزادان و مراكز كودكان خردسال از كودكان و بچه‌هاي زير 3 سال مراقبت مي‌كنند.

• كودكستانها از كودكان 3 ساله تا سن ورود به مدرسه نگهداري مي‌كنند.

• مراكز پيش‌دبستاني (آمادگي): مراكزي هستند كه براي كودكان واجب‌التعليم كه هنوز آمادگي كافي براي رفتن به مدرسه را ندارند، ايجاد شده‌اند (از آنجا كه كلاسهاي پيش‌دبستاني از لحاظ سازماني زيرمجموعة مدارس ابتدايي هستند جزئيات مربوط به اين بخش را در بند 1-12-4 خواهيد يافت)

• مهدهاي كودك خصوصي كه غالباً در بخش خصوصي خدماتي را ارائه مي‌دهند.

نهادهاي مرکزي

اصولاً گردانندگان دولتي (دولت، ايالتها، بخشداريها، انجمنهاي بخشداري) و يا بخش خصوصي (به عنوان مثال كليساها، انجمنهاي مذهبي، مؤسسات درماني، كارگاهها و اشخاص خصوصي كه شرايط مربوطه را دارا مي‌باشند) مي‌توانند مسئوليت كودكستانها را بر عهده داشته باشند. مهدهاي كودك خصوصي اكثراً با ابتكار والدين ايجاد مي‌شوند و مسئول آن بخش خصوصي مي‌باشد، البته يك “انجمن حمايتي” در منافع اين مهدها همكاري مي‌كند.

شيوه‌هاي مراقبتي و تربيتي متناسب با ميزان رشد كودكان

در كنار كودكستانها عمومي همچنين مؤسساتي با نام “كودكستانهاي تربيتي‌ـ درماني” (يا همان كودكستانهاي استثنايي) نيز وجود دارد. در اين اماكن “مربيان كودكستانهاي استثنايي” متخصص و برگزيده از كودكان نيازمند به كمك و يا مراقبتهاي ويژه مراقبت مي‌كنند. به عبارت ديگر در اين اماكن كودكان داراي معلوليتهاي جسمي‌ـ رواني و يا كودكان نيازمند به مراقبتهاي رفتاري‌ـ رواني خاص نگهداري مي‌شوند. “كودكستانهاي يكپارچه” که در اكثر مناطق باعث حذف “كودكستانهاي استثنايي” مي‌شوند، وظيفة يكپارچه كردن كودكان نيازمند به مراقبتهاي خاص را در كودكستانهاي معمولي و رايج دارند. در اين مراكز مربيان عادي و مربيان متخصص در امور كودكان استثنايي با هم كار مي‌كنند. اين از كودكستانها كلية تجربيات و آموزشهايي را كه در امر رشد كودكان مؤثر و بااهميت است، ارائه مي‌دهند.

پذيرش تحصيلي

رفتن به كودكستان اجباري نيست، از سوي ديگر حق استفاده از كودكستان نيز اجباري و لازم نيست. پذيرش كودك براساس وجود مكان خالي و نيز درخواست والدين صورت مي‌گيرد.شرايط پذيرش در قانون مربوط به كودكستانهاي هر ايالت آمده است. به صورت كلي اين مؤسسات مخصوص كودكان داراي سه سال تمام تا رسيدن به سن مدرسه مي‌باشند (حداكثر تا شروع سال تحصيلي كه سن 7 سالگي شرط آن است).

برنامه هاي آموزشي

معلمين مهد كودك برنامه ريزي كوتاه مدت و بلند مدت دارند و به طور پاره وقت و ميان مدت كار مي كنند اين ، به دين معناست كه آن ها در حين كار آموزشي شان با برنامه هاي آموزشي و گروهي به روز و نوين كار مي كنند. يك برنامه تحصيلي تعيين شده و ثابت در اتريش و جود ندارد . وليكن در گروه هاي تخصصي تحت مديريت مؤسسه شارلوتسه بولر Charlote Buhler تحقيقات عملي گسترده اي در زمينة آموزش كودكان خردسال براي اين منظور انجام داده اند .مهد كودك هايي وجود دارد كه به طور هدفمند شيوة آموزشي خاصي را اتخاذ مي كنند ( به عنوان مثال رودلف اشتايز، مونته سوري ، فراي نت ، پياگت) وليكن اين شيوه ها عموما در دوره هاي آموزش معلمين مهد كودك آموزش داده مي شود و در هر مهد كودك در كار تربيتي و تعليمي نفوذ پيدا مي كند.محتوي آموزشي سال تحصيلي پيش دبستاني شامل تمرينهاي عملي اجباري در موضوعات ذيل كه در مجموع دروس 20 هفته را در بر مي گيرند، مي باشد.

ـ ديني

ـ تاريخ، جغرافي، زيست شناسي

ـ ترافيك

ـ زبان و بيان شفاهي

ـ رياضيات جديد

ـ آواز خواني و موزسيقي 

ـ تمرين آواز

ـ نقاشي

ـ صنايع دستي

ـ تربيت بدني

ـ نواختن آهنگ

در سال تحصيلي پيش دبستاني هيچ گونه ارزيابي موقعيت وجود ندارد ؛ گزارش ساليانه  مدركي دال بر حضور كودك در اين دوره مي باشد.

اهداف آموزشي

اهداف مهد كودك ها به خصوص روي نكات زير متمركز شده اند :

• حمايت و تكميل تعليم و تربيت خانوادگي (تاكيد بر همراهي و همكاري باوالدين تربيتي كودكان است)

• ارائه خدمات تكامل فردي توسط تدابير مناسب در گروه هاي هم سن و سال

• ارتباطات آموزش اساسي مذهبي و آداب و رسوم

• آماده كردن براي ورود به مدرسه تحت همراهي والدين و مدرسه

برخي از ايالت ها تاكيد دارند كه اين اهداف بر طبق شيوه هاي مطمئن آموزشي – تربيتي ويژه كودكان و بدور از برگزاري كلاس ها به شيوة مدارس قابل دستيابي اند.مهد كودك هاي آموزشي كودكان استثنايي در كنار مد نظر قرار دادن اهداف كلي فوق، تكية خاصي بر روي نگهداري و مراقبت از بچه هاي داراي نياز هاي خاصي(اختلال عقب ماندگي، معلول جسمي، اختلال توانايي جزئي) با كمك شيوه هاي موفق ، علمي و درماني – تربيتي دارند.

ارزيابي تحصيلي

يك ارزيابي كلي با مفهوم آموزشي همانند مدارس در مهد كودك ها انجام نمي شود.البته يك كنترل همراه با مشاوره و راهنمايي ، كه مربيان مهد هاي كودك با كمك آن ها اقدامات مناسبي را صورت مي دهند . به صورت زير انجام مي پذيرد :

• با نظارت خود آگاهانه بركار معلمين مهد كودك توسط خود آن ها به عبارت ديگر : به صورت مشورت و خدمات كمكي از جانب ادارة نظارت بر مهد كودك ها (بازرسين مهدكودك با نظارت جمعي مربيان مهد كودك در سمينارهاي اداري ، جلسات ، بررسي چشم اندازها و نيز در قالب تبادل تجربيات در دوره هاي آموزش تكميلي .

• با مشاركت والدين تربيتي ( دعوت والدين به سمينارها به عبارت ديگر جشن هاي جمعي• با همكاري با مدارس ( تست هوش براي ورود به مدرسه به عنوان معياري براي تشخيص دارا بودن و يا دارا نبودن شرايط و آمادگي هاي سني ورود به مدرسه بررسي وضعيت جسمي کودکان ( به عنوان مثال : بررسي وضعيت دندان ها ، بررسي مشكلات رفتاري و يا تفذيه اي و نيز آزمايشات قوة ادراك كودكان ) با استفاده از دستاوردهاي نوين علمي و گفتمان با دانشمندان دربارة نتايج آزمايش هايشان در اين زمينه در بخش مهد كودك هاي ائتلافي و استثنائي همكاري عميقي با پزشكان و مسئولين درماني اين بخش وجود دارد . تدابير خاص براي مسئولين مراقبتي در مهد كودك ها در بعضي از مهد كودك ها آموزش هاي مقدماتي موسيقي و ايجاد خلاقيت ارائه مي گردد. آموزش هاي زبان خارجي پيش دبستاني و يا مطالب و امور آموزشي و تربيتي ديگر نيز به دنبال اين آموزش ها مي آيند . در زمينة مهد كودك هاي مختلط و مخصوص كودكان استثنائي با همكاري مراكز درماني دوره ها و اقداماتي هم چون موسيقي درماني ‍، حركت درماني ، و كاردرماني ، سوار كاري درماني ارائه مي گردند. در گروه هاي كودكان بر طبق برنامة آموزشي تربيتي ، يعني طرح و فرضية ايده آل ((روسو)) تربيتي طبيعي ، آموزشي اصلاحي ، آموزش انساني و غيره اعمال مي شود .

اطلاعات آماري

در گزارش سالانه 1999-2000(روز 15 اكتبر 1999) حدودا 3800 بچه پيش از رسيدن به سين سه سالگي در مهد كودك پذيرفته شدند، هزار بچه 3 سال داشتند ، تقريبا 57 هزار كودك 4سال ، تقريبا 70 هزار كودك 5 ساله و 65هزار كودك 6 ساله بودند تقريبا 1200 بچه نيز بعد از رسيدن به سن 6 سالگي به مهد كودك مي رفتند نسبت به كودكان نيازمند مراقبت به مربيان مهد كودك در سال 2000-1999 در سراسر كشور اتريش در 548 شيرخوارگاره موجود به طور متوسط به ازاي 5/4 كودك و در 4773 پيش دبستاني و كودكستان وجود به ازاي هر 8/8 كودك يك نفر مراقب مشغول بكار بوده اند. تعداد مؤسسات مراقبتي در گزارش سال 2000-1999، 548 شير خوارگاه ، 15489كودك (نوزاد ) و 2578 نفر پرسنل 4773 مهد كودك ، 219377 كودك و 24811 نفر پرسنل تقريبا(4/3)مؤسسات مراقبتي توسط حاميان رسمي و دولتي ( به خصوص بخش داري ها ) اداره مي شوند و بقيه توسط بخش خصوصي اداره مي شوند(آتیه آفرینان).

 

اتریش

ساختار آموزشی

نظام آموزش و پرورش درکشور اتریش به عنوان یک زنجیر پیوسته از سطوح و مراحل مختلف آموزشی است . تحصیلات متوسطه عمومی قلب نظام آموزشی کشور است که پس از آموزش متوسطه پایه و آموزش ابتدایی ارائه می گردد. مقطع تکمیلی متوسطه نیز در ادامة تحصیلات متوسطه پایه به علاقه مندان ارائه می گردد.

سیستم نمره دهی

نظام تعیین نمره در مدرسة متوسطه  (Sehrgut1) ، Gut:2))، ((Befriedigend:3، (Genugend:4)، Nichtgenugend:5))

توضیح کامل اینکه: نمرات 5-1 نمرة قبولی، ردی:4، و پایین ترین نمره درجدول:5 می‌باشند.

نظام تعیین نمره که توسط مؤسسات آموزش عالی مورد استفاده قرار می گیرد :

توضیح کامل نمرات 1 تا 5

بالاترین نمره در جدول 1، نمرة قبولی، ردی:4، پایین‌ترین نمره در جدول:5

 

آموزش پایه ساختار آموزشی

تحصیلات اجباری در کشور اتریش 9 سال به طول می انجامد. این امر مشمول حال کلیة کودکانی است که سکونت دائم در اطریش، بدون در نظر گرفتن ملیتشان می شود. سن ورود به مدرسة اجباری از 6 سالگی و از یکم سپتامبر شروع و در سن 15 سالگی به اتمام می رسد (9 سال).

مدارس دولتی در اطریش مجانی می باشند. والدین ملزم به ثبت نام کودکانشان در مدرسه مناسب ـ در اغلب موارد نزدیکترین مدسه به محل سکونت ـ و حصول اطمینان از اینکه کودکشان بطور منظم در مدرسه حضور می یابد، می باشند. اگر کودکی در ششمین سال تولدش بین یک سپتامبر و سی و یک دسامبر باشد و از نظر ذهنی و جسمی بالغ باشد این موارد برای حضور کودک در کلاس کافی می باشند و کودک ممکن است بر حسب صلاحدید دبیر ( معلم ارشد ) در اولین سال مدرسة ابتدایی پذیرفته شود. هیچ گواهی نامه ای مبنی بر اتمام آموزش اجباری صادر نمی شود اما، در گزارش سالیانه در پایان سال نهم از آموزش اجباری، به این صورت توضیح داده می شود که دانش آموز آموزش اجباری را به اتمام رسانده است.در بخش آموزش پایه، تفاوتهایی میان آموزش پایه عمومی و آموزش پایه حرفه ای وجود دارد. آموزش پایه حرفه ای مربوط به دانش آموزانی است که در دوره’ کارآموزی یا توسعه’ آموزشی قرار دارند. گفتنی است که مقررات مربوط به هر دو حالت آموزش پایه در قانون آموزش پایه مصوب سال1985 [SchPf] گنجانده شده است.

آموزش پایه عمومی

آموزش پایه عمومی عبارتست از آموزش پایه تمام وقت. این سیستم مربوط به کودکانی است که بطور دائم ساکن اتریش می باشند. عبارت ‹‹  دائم ›› بمعنی آنست که با در نظر گرفتن تمامی احتمالات،اقامت شخصی بیش از یک ترم تحصیلی به طول بینجامد. اگر چنانچه کودکان بطور موقت ساکن کشور اتریش باشند، می توانند در صورت تمایل اولیاء خود به مدرسه بروند. البته آنها در این مورد از حق و اختیار کامل برخوردار بوده و از هیچ گونه اجباری در این زمینه وجود ندارد. دوره’ آموزش عمومی پایه مدت زمان 9 سال بطول می انجامد. گفتنی است، آن دسته از کودکانی که تا تاریخ اول سپتامبر 6 سال تمام داشته باشند، مشمول این قانون می گردند.در کنار اقامت دائم، توانایی رفتن به مدرسه، از جمله دیگر شرایط آموزش پایه است. قاعده عدم توانایی رفتن به مدرسه، تنها در خصوص کودکانی صدق میکند که با معلولیت بالای جسمانی مواجه باشند.

آموزش پایه حرفه ای

سیستم آموزش پایه حرفه ای، یک سیستم آموزشی پاره وقت است. در این سیستم، دانش آموز هر روز به آموزشگاه حرفه ای نمی رود،  بلکه تنها هفته های معینی از سال و یا یک روز خاص در هفته به این عمل مبادرت می نماید. در سایر اوقات دانش آموز (= کارآموز ) به آموزش در کارگاهی مبادرت می نماید. سیستم فوق بعبارتی، سیستم آموزشی دوگانه است. آموزش پایه حرفه ای در صورتی اجرا می گردد که آموزشگاه حرفه ای انتخاب شده جهت تحصیل با شغل انتخابی آموزشی مطابق باشد. این اجبار با ورود به دوره’ آموزشی آغاز شده و معمولاً تا پایان دوره ادامه می یابد.مدت دوره’ آموزشی از شغلی به شغل دیگر متفاوت بوده و معمولاً مدت زمان سه سال به طول می انجامد. این در حالی است که دوره های طولانی تر و کوتاهترآموزشی نیز وجود دارد ( پایه دوره های  4 ساله ).

آموزش پایه خصوصی با حقوق عمومی

اجرای آموزش عمومی پایه و آموزش پایه حرفه ای در مدارس خصوصی برخوردار از حقوق عمومی نیز امکان پذیر است. عبارت حقوق عمومی یعنی ادعا و درخواست حقوق عمومی در صورت رعایت شرایط قانونی  اجرای سیستم آموزش پایه از طریق تدریس در منزل و نیز مدارس خصوصی بدون حقوق عمومی به استثنای مدارس پلی تکنیک،  میتوان سیستم آموزش پایه عمومی را به واسطه تدریس خصوصی برنامه ریزی شده درمنزل(تدریس در خانه) دنبال نمود. در این خصوص تنها باید شورای آموزشی حوزه محل سکونت را از آغاز دوره’ آموزشی تدریس در منزل مطلع نمود. اگر چنانچه شورای مذکور به منع تدریس در منزل ظرف مدت یکماه مبادرت ننمود،  تدریس در منزل پذیرفته خواهد شد. ممنوعیت تدریس در منزل تنها هنگامی ممکن است صورت پذیرد که شواهد عمده ای حاکی از عدم یکسانی دروس ارائه شده در منزل با دروس ارائه شده در مدرسه باشد. اعلان امر تدریس در منزل باید پیش از شروع سال تحصیلی صورت گیرد، چرا که در طول سال تحصیلی نمی توان به تدریس در منزل مبادرت نمود. هر کودکی که در منزل آموزش دیده،  باید در انتهای سال تحصیلی با حضور در امتحانات،  ثابت نماید که به اهدافی که در صورت رفتن به مدرسه به آنها میرسیده، دست یافته است. در صورت عدم اثبات این امر تدریس خصوصی در منزل برای سال تحصیلی بعد ممنوع خواهد شد. در این صورت کودک باید حتماً به مدرسه برود. امکان تدریس خصوصی در منزل، البته باستثنای مدارس پلی تکنیک، تنها در بخش آموزش عمومی پایه وجود دارد. برآوردن سیستم آموزش پایه حرفه ای نیز تنها در مدارس و آموزشگاههای حرفه ای امکان پذیر است.تحصیل در مدارس خصوصی بدون حقوق عمومی برای کودکان واجب التعلیم تحت امتیازات و شرایط مشابه بالا نیز امکان پذیر است. در این گونه موارد نیز هم ترازی آموزشهای ارائه شده به واسطه امتحانات پایانی در مدارس دولتی و عمومی اثبات میگردد.

سال تحصیلی

بسته به ایالت، سال تحصیلی از اولین یا دومین هفته در سپتامبر آغاز و به ترتیب در جمعه بین 27 ژوئن و 3 جولای یا 4 جولای و 10 جولای به اتمام می رسد. دو نیم سال تحصیلی که بایک هفته تعطیلات در هفتة آخر ژانویه یا یکی از اولین سه هفتة فوریه تفکیک می شود، وجود دارد. تعطیلات رسمی تابستانی در ماه های جولای و آگوست می باشند. تعطیلات دیگر در کریسمس و عید پاک می باشند. معلمین ارشد ( دبیران ) مسؤول کسب اطمینان از این امر می باشند که مجموع دروس هفتگی که در برنامة‌آموزشی آمده اند، بطور یکنواخت به روزهای هفته تقسیم شده باشند.  مدارس ابتدایی در 5 یا 6 روز از هفته، مدارس متوسطه عموماً 6 روز در هفته به آموزش و تعلیم می پردازند. براساس برگزاری کلاسها در شش روز در هفته، در حدود 215 روز تحصیلی در هر سال وجود دارد. بطور کلی، کلاسها نباید قبل از ساعت 8 صبح شروع  4ساعت بیشتر طول بکشد. (اگر کلاسهای بعد از ظهر برگزار نمی‌گردند) و 5 ساعت (در صورتی که کلاسهای بعد از ظهر برگزار گردند) بطول انجامد. ساعت هر کلاس درسی 50 دقیقه می باشد. زنگ تفریح حداقل 5 دقیقه می باشد، اما بیشتر از 20 دقیقه بطول نمی انجامد(وبلاک رامین حاجبی).

منابع

سایتهای:

آتیه آفرینان

انجمن پژوهش های آموزشی پویا

رشد

دانشگاه فردوسی مشهد

دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی

وبلاگ رامین جاجی

وبلاگ پرورش

وبلاگ علوم تربیتی

تهیه کننده:مرضیه مقدم

 


دسته بندی :

آخرین مطالب
» معرفی سایت khuisf.ac.ir ( پنجشنبه سی ام خرداد 1392 )
» چرا پسران ایرانی مامانی‌اند؟ ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» منفی بافی و منفی بینی را کنار بگذارید ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» چند روش براي تامين امنيت زندگي ديجيتال ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» مدیریت دانائی ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» نظریه بوروکراسی ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» نظریه مک کله لند درباره انگیزش ... motivation ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» تطبیق برنامه های توسعه(بعد از انقلاب اسلامی) ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» بررسی تطبیقی نظام نوآوری کشورهای مختلف در مقایسه با ایران ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» طراحی آموزشی چیست؟ چه مراحلی دارد؟ ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» معرفی رشته علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش پیش دبستانی ودبستانی ( دوشنبه بیست و هفتم خرداد 1392 )
» خوش آمدید ( شنبه بیست و پنجم خرداد 1392 )